Minh họa: Trà My

Đất nước mình phát triển, ngày càng có nhiều cây cầu hiện đại, vững chắc nối liền hai bờ. Không còn nhiều hình ảnh những chiếc đò ngang cắm sào nằm đợi. Nhịp cầu tre lắc lẻo khó đi cũng dần lui vào ký ức của một thời quê hương còn nhiều vất vả gian lao. Nhiều em nhỏ hôm nay có thể sẽ không hình dung được chiếc cầu tre ngày ấy. Có thể ai đó lỡ quên mất nhịp cầu tre thân thiết năm nào. Nhưng với riêng tôi, hình ảnh chiếc cầu tre nho nhỏ nơi con suối đầu làng vẫn còn in đậm hoài trong ký ức, dẫu thời gian có thể làm nhiều thứ mờ phai.

Cầu tre ngày ấy đơn sơ. Hai thân tre dài vắt ngang hai bờ suối làm cầu. Giữa dòng là hai đoạn tre già trồng chéo làm trụ chia cầu ra hai nhịp. Trên cầu một cây tre nhỏ thon dài được buộc vào hai trụ cũng bằng tre để người qua vịn cho dễ đi. Cây cầu nho nhỏ làm toàn bằng tre, đong đưa mỗi buổi trưa hè, lắc lư mỗi chiều nước lớn, gần gũi thân quen với người dân xóm tôi, như cây đa, bến nước của một ngôi làng nào đó trên mảnh đất hình chữ S thân yêu này…

Cầu tre thân thuộc với từng con người trong xóm nhỏ quê tôi. Chiếc cầu tuy nhỏ, lắc lẻo khó đi nhưng nối liền hai bờ thương nhớ cho người thương được gặp người thương. Cầu tre thường ngày nhàn nhã nhưng vào ngày mùa cũng góp phần cùng dân quê lo toan bận bịu, oằn lưng cho từng bác Sáu, anh Ba gánh lúa chín về. Như giếng nước đầu làng của một vùng quê nào đó, cầu tre quê tôi hiền hòa, là nơi bà con trong xóm có dịp gặp nhau. Có những buổi làm đồng nắng gắt, các cô, các chị lại ra chân cầu, rửa chân tay cho mát mà đùa vui, chuyện trò cho với bớt nhọc nhằn. Ba mẹ tôi ngày nào cũng qua chiếc cầu này để ra đồng, lên rẫy. Tháng ngày lam lũ, những khó nhọc in hằn lên mái tóc rối bời của mẹ cha, từng dấu chân vất vả in lại trên thân cầu, qua nhiều mưa nắng có thể nhạt phai, nhưng nỗi khó nhọc còn nặng gánh một đời, bởi chúng tôi còn thơ dại. Cầu tre mấy nhịp đong đưa. Mẹ cha mấy thuở nắng mưa nhọc nhằn. Nghĩ về chiếc cầu tre xóm nhỏ, lại thấy thương cha mẹ vô cùng. 

Mấy nhịp câu tre ngày ấy cho tôi cả một trời tuổi thơ. Đám bạn chăn trâu thả diều chúng tôi có nhiều thú vui đồng ruộng. Có những chiều chạy nhảy, những trưa hè hái quả bắt ve, những ngày nước lên đi bắt cá, những trò đuổi bắt quên cả tháng ngày. Có cả những niềm vui thơ dại gắn với chiếc cầu tre nhỏ lắc lư. Ấy  là những trưa hè oi ả, không ngủ được, bọn tôi rủ nhau ra cầu tre tắm suối, nước mát rượi mà thỏa thích reo hò. Ấy là những chiều gió lộng, trâu no cỏ thong thả trên đồng, bọn tôi lại rủ nhau đi làm cần câu cá. Có gì đâu, một chiếc cần tre nhỏ, một sợi chỉ lén trộm của mẹ để dành trong khay, một chiếc lưỡi câu làm bằng lò xo bút, mồi câu là những chú cào cào. Cá cắn câu thì ít, mà niềm vui lúc nào cũng cứ đong đầy. Ấy là ngày sau lũ, cầu bị nước lớn cuốn trôi, bọn nhỏ chúng tôi lại hăng hái góp công đón tre làm cầu với các bác, các chú trong làng. Vậy đó, mà tuổi thơ chúng tôi đi qua, êm đềm như nước dưới chân câu lững lờ, ngọt ngào như nước suối mát quê hương. Bạn bè ngày ấy bây giờ mỗi đứa một nơi, xa dần xóm nhỏ, ra với cuộc đời. Tôi giờ cũng mải đi, chỉ có chiếc cầu tre nhỏ và tuổi thơ ở lại cùng với tháng ngày…

Ai xa dần quê hương, xa dần cây đa giếng nước chắc hẳn sẽ nuối tiếc cho thời hồn nhiên vui tươi đã qua đi và sẽ chẳng thể trở về. Tôi dần lớn lên, đi qua tuổi thơ bằng những tháng ngày rất hiền, êm đềm như đêm trăng tỏ có hương cau rụng trắng cả sân hè, bằng những trò đùa vui đồng ruộng với đám bạn chân đất đầu trần lành như đất không bao giờ biết toan tính, bằng những cánh cò chấp chới mang dáng mẹ tảo tần, và bằng cả chiếc cầu tre nhỏ như dáng cha một đời khó nhọc, hy sinh. Chiếc cầu tre nhỏ thân thương. Tuổi thơ ta với quê hương một thời. Tôi đã đi và sẽ còn đi mãi, chiếc cầu tre xin gửi lại quê nhà. Để những khi thấy lòng mệt nhọc, sẽ lại tìm về dòng suối mát với chiếc cầu tre lắt lẻo quê hương…

P.T.V (Quy Nhơn) 

,

Read more…

Mẹ…

Ngày con bé, Mẹ cõng con trên vai gầy đi về cùng với ánh nắng chiều vội vàng tắt. Con bé thêm chút nữa, Mẹ quảy trên đôi gánh cong oằn một đầu là mạ non, một đầu là nụ cười chếnh choáng của con với cơn mưa đầu mùa vội vã. Mẹ cài lên mái tóc con bông hoa cúc trẻ em trắng muốt. Hôm đó là ngày 8 – 3 đầu tiên con biết qua bài hát học lén bên song cửa trường mẫu giáo - chẳng biết tên bài hát bao giờ. Món quà con đáp lại chỉ là nụ cười chếnh choáng, híp mắt và toe toét miệng...

Con vào lớp 1, đôi tay Mẹ chai sần nhiều hơn theo năm tháng, và những nỗi lòng của Mẹ ứ đầy hơn theo tháng ngày con lớn khôn. Ngày 8 – 3 con i a về xin Mẹ tiền đi mua hoa và thiệp tặng cô giáo, không kịp nhận ra ánh mắt Mẹ đánh rơi nỗi buồn vào khoảng không phía trước. Con không đủ khôn để biết mua tặng Mẹ một cái gì đó đổi lấy nụ cười hay niềm hạnh phúc nhỏ vỡ òa trong ngực Mẹ…

Con vào cấp 2, mái tóc Mẹ điểm màu thời gian lấm tấm, gương mặt Mẹ thêm nhiều khắc khoải in hình vết chân chim. Ngày 8 – 3, con phụng phịu xin Mẹ nhiều tiền hơn để mua hoa và quà tặng cô chủ nhiệm, cô giáo bộ môn và đôi ba cánh thiệp tặng mấy con bạn thân cùng lứa. Con không đủ lặng để nghe thấy tiếng thở dài rất khẽ khi Mẹ buông mái tóc dài, lấy ra mấy tờ tiền còn lại kẹp sau tóc. Mẹ cười, như cánh hoa dại mù tan cuối mùa. Con vội vã đi không kịp nhìn lại bóng hình Mẹ liêu xiêu đổ trên nền sân lún phún rêu phong…

Con lên cấp 3, lưng Mẹ giờ đã còng đôi chút, bàn chân nhức nhối khi đông về trở lạnh. Con rón rén ôm Mẹ từ sau lưng trong đêm tàn đông Mẹ ngồi đan áo, thì thầm xin Mẹ tiền đi cô ngày 8 – 3 và cùng các bạn nữ trong lớp đi cắm trại. Mẹ lặng im, sợi len trong tay run run vì nỗi lòng không tỏ. Con giận dỗi quay mặt khóc. Mẹ không nói gì, lặng lẽ đi lại đầu giường lấy ra chiếc khăn gấp vuông vắn, đưa cho con những tờ tiền còn lại giấu trong đó – mà mãi sau này con mới biết là những đồng tiền sau cuối của bữa cơm cả nhà trong mùa hoa gạo nở. Con lau vội dòng nước mắt, mỉm cười với Mẹ rồi vội đi, bỏ lại sau lưng nỗi lo thẫn thờ in hằn lên đôi mắt Mẹ khắc khoải và trũng sâu tự bao giờ...

Con vào đại học, nụ cười Mẹ vỡ đôi trong những lần đưa tiễn con rời xa quê hương và những gì thân thuộc. Mẹ ngoảnh mặt đi che giọt nước mắt dài. Ngày 8 – 3, thấy bạn bè mua quà cho Mẹ và chị gái, con thảng thốt giật mình. Chạy vội ra bưu điện gọi về nhà hàng xóm mong được gặp Mẹ nhưng chuông đổ dài không người nhấc máy, con bật khóc giữa dòng người mênh mông. Con đủ cô đơn để biết cần nụ cười và cái vuốt tóc của Mẹ trong những đêm trằn trọc mất ngủ. Bỗng thấy mình vô tâm như người dưng gặp gỡ một lần rồi quên lãng, chẳng nhớ để làm gì.

Con hai mươi tư, kiêu hãnh với công việc lương cao và có người yêu đi bên cạnh. Thầm nhắc mình đừng để một mùa 8 – 3 qua đi trong sự dày vò khi hình ảnh Mẹ đủ vá lành trái tim toang hoác trong những lần vấp ngã bên đời. Người yêu con mua hoa và chiếc áo nhung dài cho Mẹ. Món quà của con là tấm vé khứ hồi mang trả con về bên Mẹ trọn ngày 8 – 3 để thỏa mãn khao khát những cái ôm dài. Con sẽ nấu cho Mẹ những món ăn ngon đã học được trong lớp nữ công gia chánh, sẽ mang tặng Mẹ cuốn sách đầu tay con rút đời mình ra để viết. Con tặng tất cả, chỉ để đổi lấy một nụ cười thật sự thoát ra từ trong trái tim hiền từ của Mẹ - chứa cả niềm vui và tự hào.

Nhưng…

Ngày con ra sân bay trở về với Mẹ, cũng là ngày Mẹ bỏ con để trở về cát bụi đời người. Con gào khóc giữa bao ánh nhìn hoang mang ném vào mình, lịm đi trong nỗi đau bục vỡ chẳng còn chắp vá được bao giờ.

Con đã về đây rồi Mẹ ơi! Món quà 8 – 3 của Mẹ đã về đây rồi, sao Mẹ không đón nhận? Mẹ không nhìn con lấy một lần, không nói với con vài lời sau cuối. Lần đầu tiên con biết tặng quà cho Mẹ, sao lại trở thành lần cuối được nhìn thấy Mẹ trong nỗi hư hao đời người?

Mẹ… Con mang những hạt mưa ngày xưa về làm bạn với Mẹ trong những ngày trở rét cuối mùa. Con đã không đủ sâu, sống không đủ chậm để biết trái tim Mẹ khóc thầm sau những mùa tháng 3 qua đi. Mẹ về với mưa rồi, chỉ còn lại con với món quà chưa một lần tặng Mẹ, với nỗi ân hận găm dày những khoảng trống trong lòng.

Món quà con tặng Mẹ bây giờ, dù đã quá muộn màng, là cố dặn lòng phải sống tốt, phải thành công trên con đường mình đã chọn, là nụ cười hạnh phúc với tình yêu chân thành, là theo đuổi đam mê cháy bỏng với cái nghề sắp đặt con chữ buồn vui. Để khi Mẹ đứng trên cao nhìn xuống, không dưng mỉm cười, kiêu hãnh với mây trời vì đứa con gái đã muộn màng nhận ra, cuộc sống là vô thường, là phải sống chậm lại để nghe tiếng lòng mình thổn thức. Để khắc khoải nói với mọi người rằng:

Ai còn Mẹ xin đừng làm Mẹ khóc

Đừng để buồn lên mắt Mẹ nghe không?

N.T.N (TP. HCM)

Read more…

Cây bút trẻ Phan Nam

 Khi ánh điện sáng rực rỡ trên các tuyến phố thì cũng là lúc mẹ tôi bắt đầu công việc của mình. Ngày nào cũng vậy trên đôi vai gầy mẹ phải luôn gánh hàng đó là món bắp nấu và đậu hũ nóng đi bán trong khắp phố phường.

Khi đất nước ngày càng phát triển đi lên thì hoạt động của những người bán hàng rong như mẹ tôi ngày càng hạn chế để đảm bảo văn minh đô thị. Thế nhưng đối với mẹ tôi gánh hàng rong lại là cả một cuộc đời – một cuộc đời lam lũ để chăm sóc và dành tình thương vô hạn dành cho những đứa con của mình. Nhiều đêm, tôi nhìn thấy mẹ lọ mọ thức dậy nổi lửa nấu bắp mà tôi không khỏi ngậm ngùi. Một đứa trẻ non nớt trong trạng thái nửa tỉnh nửa mơ không thể làm gì ngoài việc ngồi nhìn mẹ làm việc và trò chuyện cùng mẹ. Có lẽ, đối với mẹ như thế là quá đủ để giúp mẹ nở một nụ cười có thể vơi bớt những nhọc nhằn đã hằn sâu trên gò má. Những lúc mẹ gánh hàng về, lúc nào năm anh em chúng tôi cũng vội vàng chạy ra vây quanh mẹ với mục đích chính là đòi quà. Mẹ luôn chuẩn bị sẵn sàng cho chúng tôi đủ loại bánh trái mà trẻ con rất thích, những lúc như vậy khuôn mặt mẹ luôn rạng rỡ mặc dù những giọt mồ hôi còn lấm tấm trên vầng trán. Những suy nghĩ non nớt của những đứa trẻ làm chúng tôi không biết được rằng mẹ đã phải nhịn ăn để mua quà cho chúng tôi…

Thưở ấy anh em chúng tôi sợ nhất là những ngày mẹ ế hàng, khi đó chúng tôi phải chén hết nửa xô đậu hũ ế của mẹ. Trong không khí ấm áp của căn nhà lụp xụp trong lòng phố thị, tất cả mẹ con ngồi ăn trong tư thế bị “ép buộc”. Chúng tôi vừa nhăn nhó vừa bưng chén đậu hũ mà không khỏi nghẹn lòng. Ngày đầu khi ăn đậu hũ trừ cơm như thế này quả thật là rất ngon thế nhưng khi mà số lần mà mẹ ế hàng ngày càng nhiều thì tôi tỏ ra rất ngán. Khi ấy mẹ chỉ cười và bảo: “Các con ráng ăn hết đi, đậu hũ này rất ngon và có đầy đủ chất dinh dưỡng đấy, không bổ bề ngang cũng bổ bề dọc các con à.” Mặc dù than thở như vậy nhưng chúng tôi cũng ăn hết một phần vì đói một phần cũng vì thương mẹ.

Đôi chân đã chai sần của mẹ hàng ngày vẫn phải vất vả rong ruổi trên từng đoạn đường góc phố để nuôi chúng tôi ăn học, thấy mẹ ngày một xanh xao mà tôi không khỏi xót xa. Khi những ánh điện rực rỡ ngoài kia được thắp sáng cũng là lúc tôi rất sợ: sợ mẹ tôi lại bị ế hàng, sợ phải ăn hết cả gánh đậu hũ của mẹ, sợ mẹ phải dầm ướt với những cơn mưa xối xả ngoài kia, sợ mẹ sẽ không còn đủ sức để bám trụ với những gánh hàng nhọc nhằn mỗi tối và điều tôi sợ nhất là mẹ sẽ rời xa năm anh em tôi mãi mãi… Chỉ cần nghĩ đến vậy thôi là tôi không thể cầm lòng, nước mắt đã rơi lã chã tự lúc nào. Giờ đây tôi sắp trở thành chàng tân sinh viên đại học và chắc chắn gánh hàng rong sẽ còn nặng trĩu trên đôi vai gầy của mẹ. Tôi chỉ mong muốn bốn năm khó khăn này sẽ trôi qua thật nhanh để tôi có thể giúp đỡ mẹ, để gánh hàng rong của mẹ sẽ bớt nhọc nhằn vào những ngày đông giá rét.

P.N (Quảng Nam)

Read more…

Có những đêm trăng mùa hạ. Êm đềm như nước ngoài sông trôi. Dịu dàng như cơn gió nhè nhẹ ngoài đồng mang vào hương rơm rạ sau mùa.

Yên ả như đầu hè hoa cau rụng trắng. Mênh mang như nỗi nhớ ai đó làng bên. Đó là những đêm trăng của quê nhà, của tuổi thơ, của ruộng đồng, của ký ức yêu thương, của hoài niệm khắc khoải trong những bước đường hơn nửa đời phiêu dạt…

Tôi nhớ những đêm trăng mùa hạ của những ngày bé thơ, thuở đầu trần chân đất lấm láp như hạt lúa trên đồng, những mùa trăng không bao giờ tìm lại được. Đó là những đêm trăng sáng ngập cánh đồng, trăng lung linh giữa trời một vầng tròn vành vạnh ước mơ, trăng hiền lành như cổ tích và những câu chuyện ngày xửa ngày xưa bà kể, trăng lặng lẽ theo những đôi chân trần đi khắp đồng cạn bờ đê, trăng theo vào trong cả những giấc ngoan say…

Nhớ những đêm mùa hạ yên bình đến lạ, trăng lên bất ngờ phía sau lũy tre làng. Cánh đồng trước ngõ ngập trong ánh vàng mát dịu và gió ngoài sông hiu hiu thổi vào. Trẻ con làng tôi lại gọi nhau chạy ra ruộng cạn đầu làng. Cánh đồng sau mùa gặt chỉ còn trơ gốc rạ, cỏ vàng khô và trăng tỏa ánh sáng chan hòa. Đó là những đêm vui bất tận, tiếng nói cười không dứt trên môi. Trẻ con ở quê có bao nhiêu trò chơi đồng ruộng, chỉ cần vầng trăng tìm đến là thôn xóm lại ngập tiếng vui đùa. Rồi khi chán chê, mỗi đứa chia nhau về nhà và vùi ngay vào giấc ngủ, trăng cũng theo về trong những giấc mơ…Quê tôi nghèo bao đời quẩn quanh bên bờ tre gốc rạ. Ở nơi ấy tôi âm thầm lớn lên như cây lúa ngoài ruộng, như quả bầu quả bí lủng lẳng trên giàn. Tôi đi qua tuổi thơ với dòng sông, ruộng cạn, với con diều giấy tự làm, với vầng trăng bầu bạn. Làng tôi mãi sau này, khi tôi đã đi học xa, mới có điện. Ngọn đèn leo lét thắp một lát phải tắt để tiết kiệm dầu không đủ cho bọn trẻ làng tôi gặp nhau vui đùa. Những đêm trăng trở thành niềm mơ ước. Không chỉ là dịp để lũ trẻ lại được í ới gọi nhau ra đồng chơi những trò ú tim, đuổi bắt, những đêm trăng mùa hạ còn là ước mong, là những vầng sáng rạng ngời trong tưởng tượng, những chân trời xa tít tắp ước mơ.

Có những đêm trăng mùa hạ nghe lòng bâng quơ. Trăng vàng tươi cũng có đôi lần khiến mình xao xuyến. Bỏ lũ bạn reo đùa ngoài ruộng, bỏ quên cả trang sách còn lật dang dở trên bàn, tôi theo vầng trăng đi tìm điều gì như là nhớ thương mà mình không rõ. Có cô bé nhỏ xinh làng bên vẫn hay cùng ngồi nghịch nước ngoài kênh những đêm trăng sáng. Trăng núp sau cành tre già bẽn lẽn, chẳng ai nói điều gì, chỉ có tiếng đôi chân khỏa nước và hai mái đầu nghiêng nghiêng. Kỷ niệm ngủ quên qua bao mùa trăng vơi đầy, tròn khuyết. Chỉ có những gì như là thương nhớ đầu đời cứ tròn vẹn mãi cho đến bây giờ…

Có những đêm trăng của mùa hạ ngày xưa, thương mẹ cha nhọc nhằn vất vả. Những đêm trăng mẹ phải ra đồng, cha đi cày khuya những đường cày mỏi mệt, vầng trăng lặng im trôi về phía cuối trời. Có những đêm trăng của một thời nghèo khó, mẹ không thắp đèn dầu, trăng đến trước sân, ghé vào cửa sổ thắp sáng cả căn phòng…

Ai cũng có một thời của tuổi thơ để thương để nhớ, cũng có những người bạn của một thuở bé con theo nhau đến tận cuối đời. Tuổi thơ tôi có vầng trăng nơi quê nghèo làm bạn, có những đêm trăng mùa hạ êm đềm với biết bao kỷ niệm. Đó là cả một trời yêu thương luôn ở bên tôi trên mỗi bước đường dần xa quê, là nguồn an ủi những khi nghe lòng thấm mệt, thủy chung như vầng trăng ngày bé cứ tròn vành vạnh cho đến tận ngày sau…

P.T.V (Đại học Quy Nhơn)

Read more…

Sông Lam tên thật là Lê Thị Bích Thủy

Giáo viên trường Phổ thông Dân tộc nội trú Bình Thuận

Những khúc nhạc trẻ sôi động được tải vào điện thoại, thêm cặp loa mini như cái máy cassette nhỏ, chị dâu vẫn dùng cách này để ru thằng cháu vừa tròn một năm tuổi. Thằng nhỏ ngủ một giấc dài, ngon lành. Nhưng không biết cún con sẽ thấy được gì trong giấc mơ thiên thần của nó.

Hơn ba mươi, mình mới được hát ru đứa con đầu lòng bằng cái giọng à ơi như ngày xưa mẹ hát ru em lúc mình mới vừa biết mơ ước. Mình thuộc làu làu những câu hát ngọt ngào như dòng sữa, mát rượi như con mương ăm ắp nước sau nhà từ lúc ấy.

Ru con bằng tất cả trái tim yêu thương, bình lặng dù những cung bậc thăng trầm của vùng quê nơi đây in hằn sâu trong kí ức tuổi thơ trải chân trần trên đồng khô cỏ cháy, nắng rát mặt người hay mưa dầm đất lở. Mình vẫn muốn tuổi thơ của con yên ả trên những cánh cò, những ầu ơ ví dầu cầu ván đóng đinh, rồi chuyển qua nắng hạ đi, mây trôi lang thang cho hạ buồn, coi cói đốt đồng để ngậm ngùi, chim nhớ lá rừng…

Bài hát đó, mẹ dạy lúc mình còn chưa biết ông nhạc sĩ nào sáng tác, cũng chưa có khái niệm nhạc sĩ là gì. Từ đó, hễ có đám cưới, đám giỗ hay đám đầy tháng, kiểu như chỗ nào có mấy chú, mấy bác ngồi rai rai là chỗ đó sẽ có rau đắng nấu canh với cái giọng ca non nớt, vụng về của mình. Ngoại hay cười khi nghe mình hát vì rau đắng nấu canh là món ăn mà ngoại thường đưa chén cho mẹ xới cơm nhiều nhất.

 Những cơn mưa đầu mùa, rau đắng mọc lún phún, xanh mướt non tơ. Chiều mưa dầm, con đường ra chợ lầy lội, nhếch nhác. Nội đội nón lá, tay cắp rổ con con ra sau hè hái rau đắng nấu canh. Có khi bắt được mớ cua đồng nấu canh rau đắng, đó là bữa ăn thịnh soạn lúc nhà còn mái tranh vách đất. Nhưng nếu hôm nào bất chợt thèm rau đắng, ngoại cũng chẳng cần bắt cua. Nắm rau đắng chặt tay, cho vào nồi nước sôi, bỏ tí muối hầm, bột ngọt, rắc ít hạt tiêu. Bữa ấy, y như rằng ngoại khen cơm ngon nhất.

Nhìn đứa cháu tò mò dán mắt vào những cọng rau, ngoại bảo đây là rau đắng ngoại lặt nấu canh, lát nữa ăn thử coi nó thế nào để hát rau đắng nấu canh cho hay chút nữa. Trên bếp, nồi canh rau đắng nóng hôi hổi vào buổi chiều mưa dầm lê thê. Dưới bếp, đàn gà con ướt loi ngoi đang dồn vào chân mẹ, con Mực cúp đuôi nằm dưới bộ ván ngựa, tất cả dường như ấm lại trong cái khí trời lành lạnh hơi mưa.

Con bé mới học tiểu học như mình không thể hiểu trọn vẹn những gì ngoại dạy. Chỉ biết rằng, từ hôm ấy, mỗi lần lấy hơi, nuốt nước bọt, cất giọng nắng hạ đi, lại tưởng tượng ra cảnh lần đầu tiên nhăn mặt nhả mấy cọng rau ngoại gấp kêu trời sao đắng quá ngoại ơi. Ngoại cười xoa đầu, “Tổ sư bay, không đắng sao có bài hát còn thương rau đắng mọc sau hè”. Tạm chấp nhận lời giải thích của ngoại, mình thích bài hát, nên thích luôn rau đắng, giờ ăn mãi thành quen, thành ghiền. Mình thương luôn những cọng rau đơn sơ bên hiên nhà theo câu hát chợt thèm rau đắng nấu canh của nhạc sĩ Bắc Sơn.

Giờ ngoại ở với cậu Tư trong ngôi nhà khang trang, đầy đủ tiện nghi. Ai cũng bảo ngoại có phước phần khi được cậu mợ chăm sóc lúc về chiều. Vạt đất bên hiên nhà giờ đây được lát gạch ô vuông, trồng những loại cây kiểng đắt tiền, thêm hồ nước cá lội tung tăng cho tuổi già ngoại thảnh thơi cùng chim cá, cây cỏ. Bữa cơm dọn ra được mợ Tư đổi vị liên tục mà ngoại chỉ lắc đầu ngán ngẫm. Cứ cho đó là bệnh khó tính của tuổi già. Ngoại bảo tao thèm rau đắng nấu canh, mợ cũng ra chợ mua rau đắng, nghĩ bụng hôm nay, chắc sẽ nhận được cái gật đầu cùng nụ cười móm mém của ngoại. Nhưng ngoại vẫn lắc đầu, rau đắng này người ta trồng, không phải nó tự mọc dại như ngày xưa, nên ăn vào không còn nghe mùi thơm của đất, mùi ngọt của rau. Ái chà, chắc chỉ có ngoại mới cảm nhận được chứ rau nào chẳng giống rau nào, cũng trồng từ đất mà ra.

Khi nghe mợ Tư kể lại sự càm ràm của ngoại, mình gật đầu thấu hiểu cùng nỗi nhọc nhằn của phận làm dâu. Nhưng mình cũng chợt nhận ra vị quê hương đã thấm vào máu thịt ngoại lâu lắm, khó phai nhạt. Dù thế sự có đổi thay nhưng lòng người dân gốc rạ đã từng tảo tần gắn bó với mảnh vườn, góc ruộng, bờ ao đâu dễ thay đổi. Mớ rau mua từ ngoài chợ đã phai nhạt vị đắng dù ít dù nhiều mà chỉ có những người trăn trở chuyện xưa nay mới cảm nhận được.

Thằng bé con vẫn còn say giấc theo nhịp võng trong câu hát nhớ lũy tre xanh dạo quanh, khung trời kỷ niệm chợt thèm rau đắng nấu canh.

S.L (Bình Thuận)

                                                                

Read more…

Ba mẹ tôi đều sinh ra ở miền biển. Những năm đầu thập niên 90, ba mẹ tôi lên vùng kinh tế mới của Đắk Lắk. Tôi ra đời và lớn lên đầy bụi đỏ của đất rừng ba-dan. Biển ban đầu trong tôi là những lời mẹ kể về những chuyến khơi xa của những người bà con ở Hoài Nhơn. Lên cấp hai, ba mẹ đưa tôi về quê nội – Phú Yênđể học tập. Tôi hay tự cắt nghĩa ngộ nghĩnh địa danh quê mình là đất phú, trời yên. Quê nội như bao mảnh đất khác của miền Trung, có cái nắng Tuy Hòa lúc nồng nàn, lúc gắt gỏng. Có những cơn mưa xối xả. Có những mùa lũ lụt, những ngày dông bão và cũng có lúc gió nhẹ hiu hiu thổi mát cả trưa hè. Phú Yên mang trong mình nét riêng của nó, một vùng đất mà con người đôn hậu, hiền hòa dễ thương, chotới biển cũng vậy. Biển cũng nồng hậu ôm ấp và vỗ về cho những ước mơ, khao khát của tuổi trẻ. Tôi đã xem biển như bạn của mình, khi buồn tôi tìm tới biểnnhư tìm một góc để tri âm, để trải lòng với những tâm sự không biết chia sẻ cùng ai. Tôi ước gì mình được mạnh mẽ và cuồng nhiệt như những lớp sóng cuộntrào từ biển thì hay quá. Kể cả khi vui, biển cũng như một người bạn lớn để tôi tha hồ mà đùa nghịch, cách mà biển rì rào với từng con sóng, cũng đủ làm tôivui. Trên bờ cát vàng óng ánh uốn lượn, đôi chân trần tôi dạo bước tung tăng, mắt nhìn theo những con sóng, hít hà cho đã cái không khí đặc trưng của biển cả.

Biển quê tôi thật đẹp và bình yên. Nhà nội cách biển tầm non mười cây số vớigần nửa giờ đi xe đạp. Tôi thầm ước nhà mình có thể gần biển hơn. Để khi bình minh vừa lên, mở cánh cửa sổ bên giường là tôi có thể ngắm mặt trời mọc, khoemình rực lửa trên mặt biển lăn tăn cũng cơn sóng nhỏ. Tiếng sóng xô bờ sẽ báo thức cho tôi, một ngày mới bắt đầu. Phóng tầm mắt xa xa, những đoàn thuyền nốiđuôi nhau tất tả tiến vào bờ, tiếng í ới của các chị, các cô cũng hối hả, thúc giục nhau... buổi sớm bắt đầu, bằng tiếng hò của sóng và nhộn nhịp của cuộcsống nơi biển khơi, thật nhẹ nhàng nhưng cũng đủ làm cho tâm hồn được thoải mái. Tôi nhận ra rằng, tôi lại trở về say đắm cùng những trang văn khi cách xa quêhàng trăm kilômét, nơi ấy, có tiếng sóng "Dữ dội và dịu êm. Ồn ào và lặng lẽ..." hay nỗi nhớ nhung da diết của tình yêu đôi lứa, giữa thuyền và biển mối lương duyên bền chặt chẳng thể tách rời. Biển trong tôi như một phần hơi thở, như trăn trở của tuổi trẻ và tình yêu vang vọng mãi. Những ngày xa quê nhà để vào Sài Gòn ăn học, tôi nhớ nhà, nhớ gia đình và nhớ những buổi chiều trên bờ biển... những cảm xúc cuộn trào làm cho những trang ký thêm nhiều hơn. Khép dòng nhật ký. Cậu sáu gọi điện hỏi thăm và nói cá đang vào mùa. Khuya nay lại thêm một chuyến biển được ra khơi.

J.T.T (Đại học KHXH-NV TP. HCM)

Read more…

                      

 Tôi sinh ra và lớn lên tại vùng đất đầy nắng và gió của biển, nơi mà nhắm mắt lại tôi vẫn thấy biển hiện ra trong giấc mơ.

Vùng biển quê tôi là vùng đất của hương đồng gió biển, của những con người siêng năng chăm chỉ trên dải đất hẹp miền Trung. Từ biết bao đời nay người dân quê tôi luôn bám trụ vào vùng biển mênh mông của Tổ quốc, nơi có sóng vỗ rì rào, nơi chứa đựng biết bao nguồn lợi phong phú, biển chính là khát vọng, là khát khao chinh phục của biết bao thế hệ ngư dân quê tôi. Không biết tự lúc nào những con sóng biển, những làn gió biển mát rượi đã đi vào trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như lời ru của mẹ.

Vị mặn của biển như thấm vào từng thớ thịt, vị mặn ấy đã chìm sâu vào tiềm thức như hình ảnh của biển cả thiêng liêng. Bờ cát của biển chính là nơi tôi chập chững những bước đi đầu tiên, biển đã gắn bó với tôi từ khi mới cất tiếng khóc chào đời. Để giờ đây khi rời xa quê hương vị mặn thoang thoảng đậm đà của biển như chiếm hết cả tâm hồn, nhắm mắt lại tôi vẫn cảm nhận mùi vị mặn nồng của biển quê nhà. Biển là người anh, người chị, người bạn thân thiết của tôi, biển lắng nghe, biển thì thầm, biển đôi khi nhẹ nhàng có lúc lại giận dữ tựa như một người con gái trẻ tuổi xa xôi rất muốn một điều ngọt ngào sâu lắng. Tôi luôn có thói quen ngắm biển một mình, tôi tìm đến biển rất đơn sơ tự nhiên như vùng đất con người chân chất. Biển chính là người bạn tri kỉ của tôi, biển biết nói biết lắng nghe mọi niềm vui nỗi buồn. Biển cho tôi một tâm hồn mơ mộng, khát khao chinh phục những ước mơ xa xôi, biển cho tôi sự tin tưởng và mạnh mẽ hơn với quyết định của mình. Thuở nhở, tôi hay nghịch ngợm leo tót lên mái nhà để ngắm biển và lấy làm thích thú khoái chí lắm. Lúc ấy, mẹ tôi luôn nhẹ nhàng khuyên bảo: “Con xuống đi, nguy hiểm lắm. Chiều mẹ sẽ dẫn con đi đón ba mới vươn khơi xa trở về...”. Nghe lời mẹ tôi lại trở xuống nhưng tôi vẫn luôn thích hét thật to: “Biển ơi! Tao yêu mày”. Biển đã cho tôi nguồn sống, cho tôi cơm ăn, áo mặc, cho tôi được đến trường học tập. Có đôi khi biển nổi giận làm mẹ tôi mất ăn mất ngủ, những lúc ấy mẹ tôi luôn hướng ra biển như hướng về trái tim dân tộc. Người dân quê tôi luôn tổ chức lễ hội cá Ông để tri ân những chuyến tàu đầy ắp cá tôm mà biển đã cho người dân quê tôi, đồng thời họ cũng mong muốn mưa thuận gió hoà, sóng nhỏ biển lặng để đi mưu sinh và cũng là hành trình bảo vệ chủ quyền dân tộc. Vị mặn của biển đã thấm sâu vào đôi môi, vào tâm hồn tôi như những nhọc nhằn của bố mỗi lần ra khơi xa. Tôi nhìn thấy vị mặn của những giọt mồ hôi luôn in sâu trên những nếp nhăn của bố, vị mặn của biển như thấm sâu vào từng tâm hồn dân tộc, từng tấc đất quê hương. Cả cuộc đời bố tôi gắn bó với biển như ngôi nhà thứ hai của mình.

Còn tôi đứng trên những bờ cát ngắm những chuyến tàu vươn khơi xa trở về đầy ắp cá tôi, biển quê tôi thật tuyệt vời biết bao! Trong ngôi nhà ấm áp ấy luôn tràn ngập tình thương mà bố mẹ đã dành cho tôi, tràn ngập vị mặn của biển cả... Từ những con cá, con tôm đến những hạt muối của biển, vị mặn của những giọt mồ hôi của những ngư dân cần cù như bố tôi, vị mặn của bữa cơm gia đình thực sự ấm áp. Tôi yêu quê hương mình xuất phát từ những điều giản dị như vậy: vị mặn của biển.

P.N (Đà Nẵng)

                                                                                              

Read more…

Tôi vừa có chuyến vân du đất Bắc gói trong một tuần lễ, cưỡi ngựa xem hoa từ thủ đô lên miền Đông Bắc, là thì có lạ…

Đầu tiên xin kể về cà phê, món ruột thân thiết với tôi hơn cả. Ở quê, sáng sáng ra quán cóc gọi tách cà phê nóng thành lệ, lên Sài Gòn thấy cũng thường cho dù gu dùng cà phê có chút khác biệt ở sữa ít hay nhiều một tí, và tất nhiên, giá cả. Đi xa, có thể gói ghém tiền nong ít mua sắm quà vặt ăn xài, nhưng tự thưởng cho mình một chầu cà phê ngon cũng thật hay. Ở Thủ Đức, ngồi nhâm nhi nhạc trữ tình, vừa nhìn từng giọt đắng tí tách rơi từ cái phin xinh thấy lòng  nhẹ lắm. Trước bưu điện Bạc Liêu cổ kính sáng sáng ngồi đọc nhật báo mới tinh, ngoài đường xe cộ xuôi ngược ồn ả, cùng các cụ cao niên chia sẻ tách cà phê nóng bình dân thú lắm. Miền cuối đất Cà Mau, đến phường 5, vào đường Châu Văn Đặng, lần lượt thăm chùm cà phê vườn Thôn Vỹ, Thủy Mộc, Chuông Gió có nhiều trong một: thiếu nữ điệu đà, nhạc hay, cảnh đẹp và cà phê ngon… không gì bằng.

Nhưng đất Bắc có khác đấy. Qua mấy tỉnh khái quát nhìn thấy  nhìn chung “người ta” không mặn mà với thú uống cà phê như trong Nam. Ở thành phố Uông Bí buôn bán khá sầm uất song quán cà phê không dày như ở miền Tây, không ngay phố, có khi đi vất vả để có tách cà phê mà lại pha chế không hợp khẩu vị. Đấy là ở tỉnh xa, thủ đô cũng có nét như vậy cho dù cà phê ở phố sách Tràng Tiền có nét riêng, tinh tế trong bày trí đơn sơ song chủ ý rõ rệt ở gu nghệ thuật của chủ nhân. Gọi tách cà phê đen pha phin, sảng khoái thưởng thức sau mấy ngày “đói” chất đen khi lang thang miền Đông Bắc. Nhưng bạn có tin không, nếm xong tách cà phê không thấy “người ta” đá động đến trà nóng, phải gọi! Mình cứ ngỡ cà phê- trà (chè) là đương nhiên, lại phải gọi riêng! Cà phê văn phòng trong một chung cư ở Hà Đông ổn lắm, nhưng bất ngờ chính là khi mang va li ra nhà ga sân bay Nội Bài chờ chuyến bay về Cần Thơ, gọi tách cà phê thay vì ấm chè lại là... cốc nước vối! Lên máy bay hỏi chuyện một cụ bà, mới hay nước vối ngoài ấy phổ biến, có vị thuốc, lạ… Về chè (trà), được thấy cảnh người ta bán ấm chè nóng với giá bình dân lắm. À, còn chuyện này nữa: ở Ba Đình, khi gọi cà phê, chủ quán thường hỏi: dạ, anh uống nâu hay đen? Nâu tức cà phê sữa và đen tức là... cà phê đen! Hi hi..

Đi, về bằng máy bay của hai hãng khác nhau, được mời loại cà phê “công nghiệp” nhạt thếch. Sáng đầu tiên về quê, ra quán quen nhâm nhi cà phê xứ nhà, thấy ngon lạ…

Đấy, cà phê du ký…

N.T.C (Bạc Liêu)

Read more…

Minh họa: Trà My

Trong tâm khảm mỗi người, quê hương bao giờ cũng là những điều thân quen, gần gũi nhất. Đó là một xóm nhỏ, một ngôi làng yên bình nép dưới bóng hàng tre, thấp thoáng trong những ngọn khói lam chiều.

Xóm nhỏ, chòm nhà ấy bao giờ cũng bắt đầu từ cổng làng. Từ cánh cổng thân thương ấy là con đường đất mịn, quanh quanh theo con mương, men theo bờ ruộng, len qua hàng giậu thưa, dẫn vào ngõ vắng đến với từng nhà. Từ cánh cổng chung của làng ấy là cuộc sống bao đời yên ả, là cả một khung trời kỷ niệm tuổi thơ.

Cổng làng để lại sau lưng thế giới rộng lớn ngoài kia, dẫn ta vào xóm nhỏ, đến với những mái tranh mái ngói thanh bình, với những con người cần lao quanh năm với ruộng đồng chân chất, với cuộc sống bình dị của những tấm lòng đơn sơ. Một tiếng gà trưa gọi nắng, một ngọn khói chiều từ chái bếp nhà ai, một đêm trăng về yên ngõ vắng, bước qua cổng làng là khép lại bao nhiêu ồn ào phố chợ ngoài kia. Nhiều người dân quê cả đời quẩn quanh bờ tre gốc rạ, chẳng mấy khi ra khỏi cổng làng. Cánh cổng vào xóm vì thế mà thân quen biết mấy…

Không ai bảo ai, từ bao đời cổng làng trở thành nơi gặp gỡ của bà con trong xóm. Những sáng ra đồng, những chiều ra chợ, ra cổng làng là có dịp gặp nhau. Những khi làm đồng thấm mệt, chạy vào ngồi trong bóng mát cổng làng. Những lúc cơn mưa chợt đến, đang lỡ đường lại chạy vào cổng làng trú mưa. Những ngày vào mùa, cổng làng trở thành địa điểm thân quen, bà con đến ngồi nghỉ ngơi, uống nước, ăn nửa buổi để lấy sức tiếp tục xuống đồng. Ngồi cạnh nhau dưới cổng làng, kể nhau nghe chuyện nhà nông khó nhọc, chia nhau bát nước củ khoai dưới cổng làng là nghĩa tình sau trước được người ở quê gìn giữ bao đời.

Cổng làng yêu thương, bạn tin cậy của những ai mong nhớ hò hẹn. Trai gái làng thương nhau, hẹn nhau ra cổng làng, trao nhau trái bắp quả cam, tặng nhau một đóa hoa mua, hoa nhài hái ở bờ ruộng. Tình yêu đơn sơ ấy lớn lên trong hương lúa non thơm mùi sữa, trong bóng chở che của cổng làng để đến một ngày đẹp tình lúa duyên trăng. Cổng làng làm nhân chứng cho những đêm trăng thề hẹn, cho cái nắm tay vụng về, cho những yêu thương gắn bó. Nhỡ duyên không thành, qua cổng làng chợt nghe bao xao xuyến. Còn khi đôi lứa nên duyên, làm sao quên được cổng làng một thời ngại ngùng, bẽn lẽn…

Cổng làng bao giờ cũng gắn với tuổi thơ của bao nhiêu kỷ niệm đẹp. Những chiều ra đầu cổng ngóng mẹ chợ về, một cái bánh đa hay một nghìn đồng bánh đúc mà nghe vời vợi tuổi thơ. Những ngày đi học, hẹn nhau đợi cổng làng rồi dung dăng đến lớp tiếng nói cười rộn rã đường quê. Cổng làng gìn giữ cho thuở ấu thơ những gì êm ả, nuôi nấng cho bao đứa trẻ lớn lên, chứng kiến họ trưởng thành, dù có nhiều người một khi thành người chẳng mấy khi về lại cổng làng xưa nữa…

Cổng làng rêu phong mưa nắng, ở ăn gắn bó với làng. Người vãng lai tìm đến, cổng làng trở thành người chỉ đường. Người ở quê đi xa, cổng làng lại gọi về bao nhiêu thương nhớ. Rồi sẽ mất dần những cổng làng xưa khi nhiều cổng chào mới khang trang được xây nên. Chợt nghe lòng xa xót, khi đi xa nhớ làng, muốn tìm về tuổi thơ để được vỗ về đôi chân thấm mệt, ta biết tìm đâu những cổng làng xưa…

P.T.V (Quy Nhơn)

Read more…

Mùa hạ đến, trái tim chia phôi với biết bao kỉ niệm rực nắng thuở ấu thơ. Kì thi vội trôi nhanh qua những phút giây ly biệt giảng đường, hè về. Không khí ngột ngạt phố thị luôn làm cho con người ta có cảm giác chùn chân bước, muốn tìm về một không khí xa xôi thuở ấy. Khung trời tuổi mộng hiện về sâu trong kí ức thật tươi đẹp mà bây đây thật khó kiếm tìm. Trong những ngày tâm can khó thở tôi xách ba lô bước vội về quê, đi tìm chút tình chút thương với biết bao điều bí ẩn nơi đồng quê gắn chặt với tôi một thời mộng tưởng.

 Ngày ấy, khi còn nhỏ xíu tôi đã có cảm giác đặc biệt với mùi hương dủ dẻ với màu lá tinh khôi. Hơi sương của lá còn đọng trên cành thấm màu kí ức. Bông hoa nhỏ chúm chím trong lá cố tình lẩn trốn những đứa trẻ tìm đến. Nhưng chỉ mấy ngày từng cánh, từng cánh hoa nhỏ xoè ra, toả hương ngan ngát khắp con đường làng. Trên con đường từ trường về nhà luôn luôn tràn ngập hương thơm, đưa con tim thơ dại tìm đến bứt bông hái cành. Lũ trẻ chúng tôi nhặt nhạnh từng đoá hoa dủ dẻ với màu vàng thanh tao, hương thơm dịu nhẹ toả khắp làn da, sóng mũi, chiếm cả linh hồn tuổi thơ. Cây dủ dẻ thật đặc biệt. Tôi thường xuyên bứt lá dủ dẻ vấn lại thổi “te te te” lấy làm thích thú lắm. Lá dủ dẻ trơn nhẵn hoà thanh âm lạ vang vọng khắp cả cánh đồng gọi mùa hạ rộn ràng tới. Hồi nhỏ, ở khắp quanh nhà xóm nhỏ chỗ nào có cây dủ dẻ những đứa trẻ đều biết hết. Đặc biệt thích nhất là lúc dủ dẻ chín, từng chùm chín mọng căng ra mời gọi tôi đi tìm, đi tìm quả ngọt đồng xanh.

Mỗi ngày đi chăn trâu lúc nào tôi cũng hái rất nhiều chùm dủ dẻ rồi nhẹ nhàng giấu kín. Dủ dẻ chín màu vàng đậm, mỗi chùm thường có nhiều quả. Tôi nhớ nhiều kỉ niệm với mùa dủ dẻ đã ăn sâu vào kí ức. Có những khi tìm được chùm dủ dẻ mấy đứa trong đám xúm nhau vào giành lộn đến nỗi quả dập nát hết, rơi rụng xuống đất lấm lem bùn. Vậy mà vẫn tiếc lượm lên phủi phủi rồi cho vào miệng để cảm nhận vị ngọt nồng nàn thấm ngọt đôi môi. Ngày nào mà tìm không được một chùm dủ dẻ thì nước mắt thả ròng ròng lúc nào không hay, về nhà làm nũng mẹ. Lúc ấy mẹ cười rất tươi, mẹ xuống vườn hái một bó rau ngót và cẩn thận cho đứa con một chùm rất to, chín mọng tự thuở nào. Lúc ấy, đứa con nhỏ lau nước mắt cầm lên ăn từng quả dủ dẻ rồi phụ mẹ lặt rau nấu bữa cơm chiều.

Có lẽ những đứa con thị thành chưa bao giờ nhìn thấy quả dủ dẻ hoang dại này. Có rất nhiều bánh trái đồng quê mọc lên từ tự nhiên như vậy nhưng nuôi dưỡng rất nhiều tâm hồn hồn nhiên, ngây thơ, gắn chặt với từng hồi ức kỉ niệm ruộng đồng. Những sắc hương làng quê thực nhỏ nhoi mà luôn đong đầy tình cảm lớn cho linh hồn tràn đầy tình yêu thương bao la, rộng mở. Hương thơm xa xưa ấy thấm chặt trong chân răng kẽ tóc, vị ngọt quả dủ dẻ đánh thức vị giác mỗi khi nhớ lại, trong lòng không khỏi bâng khuâng.

 Những món quà đồng quê thời ấu thơ thực khó phai mờ trong kí ức, từ quả sim tím chín rực trên triền đồi cao, chùm dủ dẻ vàng vọt toả mùi hương đong đầy đến những quả mua ăn xong tím rịm cả miệng, cả lưỡi, rồi những quả vàng nhợ chua chua ngọt ngọt được bố mang về từ trên non cao. Bây giờ tìm lại những món quà thuở xưa thật khó, khi đã dần dần biến mất để thay thế cho những cánh rừng keo bạt ngàn. Thế nhưng trong sâu tẳm thâm tâm làm sao mà quên được những giờ phút rong chơi của mùa hạ đầy nắng đầy gió. Một ngày bất chợt nhìn thấy một chùm dủ dẻ chín vàng bên đường mà cảm thấy nôn nao, xúc cảm. Dừng chân nếm lại mùi hương xưa, vị ngọt ngày ấy mà lòng không khỏi rưng rưng…

P.N (Quảng Nam)

                                                                                   

Read more…

Minh họa: Trà My

Xa quê nhiều năm, lâu rồi không được nghe mùi khói đốt đồng, không còn những chiều cùng đám bạn chăn trâu nằm giữa ruộng cạn, nhìn lên trời những cánh diều bay tít trên cao mà tận hưởng cảm giác yên bình của đồng quê những ngày vào hạ. Tháng 5 về, nghe nhớ khói rơm rạ bâng khuâng…

Tháng 5, mùa thu hoạch lúa quê tôi đã xong, cánh đồng trước làng chỉ còn trơ gốc rạ và những đụn rơm khô. Nhớ những chiều tắt nắng, tôi cùng đám bạn chăn trâu ngoài đồng hay theo các bác trong làng đi đốt rơm. Ở làng tôi, rơm khô một phần được mang về nhà chất thành cây dành làm thức ăn cho trâu bò vào mùa mưa, một phần được đốt làm tro cho tốt đất vào vụ sau. Hồi ấy các bác hay bảo, cây lúa nuôi người quê mình, từ hạt thóc, cọng rơm cho đến cả gốc rạ. Hồi ấy bọn tôi đi theo đốt rơm chỉ để tìm niềm vui mà đâu có biết, đến cả khi cháy đi rồi cây lúa vẫn có ích cho người.

Những chiều tháng 5 làng tôi yên bình đến lạ. Mặt trời khuất xa xa nơi mấy ngọn đồi, chỉ còn lại những tia nắng hanh hao vàng vọt. Trên cánh đồng, những làn khói trắng êm đềm nhẹ tỏa, mùi rơm rạ với mùi bùn đất cháy hòa quyện thành một thứ hương đồng quê rất riêng. Tuổi thơ tôi đã đi qua bằng những chiều yên ả như thế. Bên đàn trâu thong dong gặm cỏ, bên cánh diều chấp chới bay cao và những đợt khói rơm nhẹ lan theo gió, tôi và đám bạn đi qua một thời đầu trần chân đất mà quên cả tháng ngày.

Những chiều đi đốt rơm đồng với bọn tôi là những chiều không gì vui bằng. Bỏ cánh diều nằm chỏng chơ nơi mé bờ ruộng, có đôi khi bỏ quên cả đàn trâu đi ăn lúa làng bên, bọn tôi theo mấy bác trong xóm đi dồn rơm lại đốt. Ngọn lửa được nhóm lên, tiếng rơm cháy xì xèo nghe sao mà vui tai. Khói trắng lên nhiều khi làm cay mắt mà hương rơm rạ cháy cứ nghe ở mũi ngạt ngào. Có lẽ đã quen với những chiều đốt rơm như thế mà mùi khói đồng sao vẫn cứ thấy thân thuộc. Hít một hơi khói đồng nghe cay cay sống mũi để đến bây giờ cứ vương vấn mãi hương ruộng đồng. Tháng 5 về có đôi lúc chợt nghe thoảng một mùi hương khói nhớ…

Vui nhất là những lần đi nhặt cốm. Hạt thóc còn sót lại ở cọng rơm khi cháy sẽ nổ thành bỏng mà đám bạn của tôi hay gọi bằng cái tên thân thương là hạt cốm. Rơm khô cháy nhanh, chỉ cần một đợt gió thổi qua là cả một ruộng rơm khô trong phút chốc chỉ còn lại tro lấm tấm. Tro rơm mau nguội nên cháy xong một lúc là có thể bước vào tìm cốm. Hạt lúa khô nghe nóng là bong ra thành bỏng trắng nên rất dễ nhận ra. Ngày nhỏ bọn tôi cứ lê la khắp đồng đi nhặt cốm mỗi chiều như thế. Nhặt xong, đứa được một túi áo đầy, đứa thì được nửa nón, cả bọn mang ra ngồi giữa ruộng mà chia nhau. Nhai một hạt cốm, nghe cái thơm thảo của ruộng đồng thấm trên đầu lưỡi, tay chân đầy nhọ mà mặt ai cũng rạng rỡ cười. Tuổi thơ tràn ngập niềm vui, tôi sẽ nhớ mãi nhiều chiều đi đốt rơm, nhặt cốm như thế.

Đã lâu rồi không trở lại quê xưa, không về lại với những chiều đốt rơm ngày bé. Những mùa hạ cứ nối tiếp nhau, tất tả nơi thị thành để rồi một chiều ngoảnh đầu nhìn lại, tuổi thơ đã qua mất lâu rồi. Tháng 5 về, chợt nghe thương nhớ, thoáng bên mình hương cốm thơm thơm lấm láp tro rơm của thuở ngày xưa…

P.T.V (ĐH Quy Nhơn)

Read more…

Thị trấn nhỏ song có nhiều trường học, từ xa xưa. Sông cũng nhiều và tất nhiên, cầu cũng lắm, suốt ngày có lộng nắng gió miền cuối đất.

Tôi thường bắt xe buýt xuôi ngược những chợ gần chợ xa vì công việc tìm hiểu thị trường bảo hiểm, cực nhọc lắm. Xe luôn có bóng đồng phục học sinh dù là xuôi hay ngược, có em đi học chính khóa, rồi học thêm, đi văn nghệ, thể thao… Ngồi cạnh mấy nhóc chuyện vãn còn gì bằng, cứ như được sống lại thời hoa phượng đỏ của chính mình, cái thời gian khó  nói ít ai tin và làm gì có xe buýt rẻ như thế để đi...

Bận nọ lên xe như thường lệ, thấy một bé gái nước da đen giòn cặp sau lưng, tay với móc thòng xuống từ thanh ngang, chật vật vì chen chúc trong đám đông toàn người lớn. Tôi bắt chuyện với em, cô bé vui vẻ lễ phép trả lời, em mô tả nơi em ở bên kia sông, sau những rặng dừa nước và mắm, lác đác nhà tranh và vuông tôm mênh mang phía sau. Đến nơi, tôi xuống trước sau khi đã trả tiền cho em, cô gái lí nhí cảm ơn và nhìn theo tôi…

Đấy là một nhân duyên. Trong bộn bề lo toan của cuộc sống, xuôi ngược tất bật ngày này qua ngày khác, gặp bao nhiêu là người lạ người quen song thấy em bé gái ấy tôi lập tức nhận ra và cả hai cùng mỉm cười chào. Thành thân vậy đó.

Đâu hơn năm rồi, trưa nay dắt xe đạp qua cầu, dừng lại cùng đám đông nhìn trụ bảo vệ dưới sông bị xà lan đâm đổ gục trơ sắt thép giữa dòng nước mặn chảy xiết, chợt thấy bé gái đi ngang qua chầm chậm, tôi cười và cô bé cũng thế, tôi chợt hỏi:  Con tên gì? “Dạ con tên Thảo”, “lớp mấy vậy con?, “Dạ, lớp 6”, à- có bé Thảo làm học trò ngay ngôi trường ngày xưa tôi học. Vậy, hơn năm, cuối cùng tôi biết tên cô bé. Thảo chắc nghèo lắm, quần áo giản đơn giữa thời tuổi teen đua đời thời trang và đủ đầy, em không có xe đạp vì đoạn đường ấy có xe đạp dễ đi đứng hơn bắt xe buýt nhiều. Cô bé người dân tộc Khmer với nước da đen giòn và ánh mắt trong veo… Tôi nói trước khi bước đi: “con ráng học Thảo nghe”, “Dạ!”. Em cắm cúi mang cặp qua cầu lộng gió miền cuối đất, tôi dõi mắt theo…

Tôi đã có người thân thiết trong dòng chảy suối người của đời sống miền này, nơi nhiều nắng gió…

N.T.C (Bạc Liêu)

Read more…

Tháng năm, nắng óng ánh rải vàng con đường làng trước mặt. Tôi theo chân mẹ ra đồng. Mùa gặt đã về. Đồng ruộng vàng óng màu vàng của lúa chín. Những bông lúa trĩu hạt theo gió nhẹ đong đưa quật vào mũi tôi mùi thơm của đồng quê dân dã.

Trên đồng ruộng mênh mông cò bay thẳng cánh những giọng người nói cười rôm rả. Có gọng lảnh lót. Có giọng khàn đục. Có giọng chua ngoắt,… Nhưng tất cả đều vui chung niềm vui mùa gặt. Những gương mặt đen sạm vì dãi dầu sương nắng bỗng trở nên rạng ngời giữa nắng hè oi bức. Bóng dáng bao người lẩn khuất trong màu lúa chín, nón lá nhấp nhấp góp thêm sắc màu làm mùa thu hoạch thêm rộn ràng, huyên náo. Niềm vui mùa gặt làm cho nhịp điệu cuộc sống nơi thôn quê nhàn nhã bỗng trở nên tươi vui và tràn đầy sinh khí.

Gắn bó với ruộng đồng từ những ngày ấu thơ, tôi lớn lên qua bao mùa lúa mẹ trồng. Ngày ấy, đồng ruộng cằn cõi, hanh khô, chưa có kênh mương dẫn nước tưới vào đồng như bây giờ. Giấc mơ  mùa màng khấm khá chỉ biết trông chờ vào nước trời. Tôi lúc đó ngày nào cũng lon ton theo mẹ mỗi chiều mẹ thăm đồng, cùng mẹ hăm hở nhổ từng cỏ mật, đắp từng vụn đất, chắt chiu từng hỏm nước để rồi từ khi nào chẳng biết, tôi từ một đứa trẻ ham chơi đã biết cùng mẹ sẻ chia những lo toan mùa màng, được- mất.

Mùa gặt năm nào tôi cũng nhắn mẹ nhớ gọi điện để con về quê giúp mẹ. Bố đi làm xa xứ. Mẹ tôi một đời cực nhọc,  quanh năm suốt tháng gắn bó với ruộng đồng. Mùa gặt năm nào cũng mình mẹ tất bật lo toan. Thương mẹ, tôi từ thành phố tranh thủ trở về để cùng mẹ đảm đương công việc vụ mùa. Rũ bỏ áo vét, sơ mi trịnh trọng tôi trở về là cô gái thôn quê dịu dàng đằm thắm trong bộ áo bà ba sắc tím hoa cà. Bước xuống thuở ruộng, hòa cùng dòng người đang vui cười nâng niu từng bông lúa trên tay tôi bỗng hiểu ra niềm vui giản đơn nhưng trong sáng của mẹ từ nhịp sống nông nhàn thuần phác.

Đều là dân quê, mẹ cũng như bao người phụ nữ sinh đã trót nặng tình mà bó buộc đời mình với cây lúa. Cuộc sống chỉ biết trông chờ vào vài sào ruộng con con. Mảnh ruộng ấy là kế sinh nhai của cả gia đình với những đứa trẻ nhoi nhóc chỉ biết ăn và ngủ. Ước mơ của mẹ cũng là ước mơ của bao người nông dân chân chất một nắng hai sương, ước mong một vụ mùa no đủ để con cái có bữa ăn đủ đầy, được đến trường đến lớp.  Tôi lớn lên bên cây lúa thấm đẫm mồ hôi từ bàn tay mẹ chăm bón, bước chân ra chốn thị thành đắm mình cùng phố trong nhịp sống xô bồ, hối hả để rồi đôi lúc mỏi mệt giữa những thị phi và bon chen cuộc đời, tôi chợt  ước mong được về lại bên mẹ, cạnh những giấc mơ dung dị đời thường.

Còn nhớ năm ngoái, vụ mùa đông xuân thất bát, ánh buồn len lỏi khắp nơi cả trên gương mặt của những đứa trẻ thôn quê suốt ngày chỉ biết rong chơi phơi nắng. Thấy mẹ cũng buồn hiu, phe phẩy chiếc nón lá phân trần: “Mùa này biết lấy gì cho đàn gà nó ăn. Cũng chẳng đủ lúa để con đem xuống phố”. Ơn trời, năm nay vụ mùa khấm khá. Bà con lối xóm ai ai cũng vui mừng tíu tít. Tôi thấy mắt mẹ sáng ngời khi kể tôi nghe những dự định sắp tới. Rằng, mẹ sẽ mua về một đàn vịt con và chăm chúng béo tròn để đến tết Đoan Ngọ khi bố trở về, cả gia đình sẽ có một bữa đoàn tụ ấm cúng. Tôi ngồi đó, giữa mênh mông ruộng đồng chợt thấy lòng bình yên đến lạ. Ngoài kia, từng giọt nắng long lanh đang tô thắm khóe môi bao người giữa hân hoan vụ mùa no đủ. Ngồi bên mẹ, tôi mường tượng khung cảnh hạnh phúc khi gia đình sum vầy, rôm rả nhắc nhau nghe  những chuyện vui xưa cũ.

L.L (Quảng Nam)

Read more…

Thằng em cô cậu của tôi ở cái thời ở truồng tắm mưa thì mỗi mùa hè về vẫn cùng nhau bọc bị, cây sào và chiếc cuốc cùn đi đào ve về nướng ăn chơi ấy- bây giờ khác lắm.

Ve hồi đó nhiều gấp mấy lần bây giờ, ve mang về xào, nướng ăn để trị đái dầm thôi chứ có bán buôn gì như bây giờ. Rồi ba nó làm ăn khá giả, quyết cho tương lai con cái khỏi tay lấm chân bùn nên đưa cả nhà về phố thị sống, bảo rằng cho tiện việc ăn học sau này. Bà ngoại nhiều phen nhớ cháu không ngủ được, con mắt sâu như cái giếng nhưng có rước về phố thì bà không đi. Bảo cái xứ gì đâu mà xe nhiều hơn người, khói bụi nhiều hơn cơm cháo, tiếng ồn nhiều hơn lời hỏi thăm chào hỏi. Bà cứ ở quê, ai nhớ mẹ nhớ ngoại thì về thăm. Là “nói lẫy” vậy chứ ai chẳng biết “cháu bà nội tội bà ngoại”.

Vậy mà thẳng nhỏ đi biệt hơn mười năm mới về. Từ thằng bé học lớp 2 nay đã là sinh viên năm nhất. Nó ào vào nhà cúi xuống giường ngoại, dáng cao dềnh như ông Tây với người xứ ta. Ngoại nắm cánh tay chắc nịch dài thòng hỏi “Đứa nào dzậy bây?”. “Con nè. Con của mẹ Ngọc. Cháu của ngoại”. “Gì? Qua trại dưỡng lão hả? Thôi, tao ở nhà, có mắm ăn mắm, có muối ăn muối”. “Không phải. Con là cu Tủn cháu của ngoại, con về thăm ngoại”. “Tủn hả? Xạo hoài, nó mới học lớp 2 thôi mà”.

Chả là vào mùa hè năm nó học hết lớp 2 ấy, ba nó quyết định di cư cả gia đình nhỏ lên thành phố “Chịu nắng bụi, cực khổ, chật hẹp chút mà tương lai con cái xán lạn hơn em ạ”. Mẹ nó nắm níu mấy cây khế, dây lá dang, giậu mùng tơi mất mấy tuần mới chịu khăn gói theo chồng lên phố, bỏ lại người mẹ già với câu “con gái mà gả chồng gần/ có bát canh cần nó cũng đem cho” thật tâm trạng.

Hơn mười năm qua, thảng hoặc cô Ngọc tôi có về. Hoặc khi thì chồng cô về. Nhưng chỉ là như “đi thăm bẫy” chứ chưa có lần nào cả gia đình đông đủ sum họp vì cô dượng ai cũng kêu việc ngập đầu ngập cổ, học hành con cái, thăng tiến vợ chồng, cả nhà bên có xe mới, có tủ lạnh xịn hơn… cũng là mối quan tâm nên không thể về quê tắm ao, trèo cây, ăn cơm nấu củi được.

Trời mùa hạ nắng như chảo rang lại còn thêm dàn hợp xướng nhạc ve kêu nhức đầu nhức óc. Hai bà cháu đối thoại như ông nói gà bà nói vịt vì chứng lãng tai tuổi tám mươi của ngoại. Bất chợt thằng nhỏ hỏi “Con gì kêu vậy ngoại? Nào giờ sao con không nghe?”. Ôi trời! Cả tiếng ve mà cũng không biết! Thằng này đúng là bị khói bụi đô thành ám mờ cả ký ức rồi mà. Vậy mà nội tôi tỉnh táo lạ thường “Tiếng ve đó! Hồi trước thằng Tủn của con Ngọc đái dầm dữ lắm, bà  đi bắt ve về nướng cho nó ăn mà hết đái dầm đó. Vậy mà nó bỏ bà… đi biệt mấy chục năm nay không về… hu… hu…”. Nội khóc như đứa trẻ bị mất quà. Mọi người a lại dỗ dành thế nào nội cũng không nín. Nội còn kì kèo ra giá “Phải kêu thằng Tủn về tao mới nín hà!”. Thằng cao dềnh dàng vừa hỏi “con gì kêu” kia một mực nhận mình là Tủn làm nội càng khóc thảm rồi dang tay ra dấu “Tủn của bà cao bằng này thôi. Mày lớn vậy sao mà là nó được?”. Ba tôi ngoắc tay, bảo tên lạc tuổi thơ kia “Cháu ngồi thụp xuống, thấp như trẻ lớp 2 ấy…”. Chừng đó nội mới hết khóc, ôm món quà to sầm là tấm lưng của Tủn như trẻ con ôm quà. Nội ngủ thiếp đi.

Nhạc ve lại trỗi khúc vang rền. Sóng âm chấp chới dồn dập vào thần kinh như trúng phải môn võ công “sư tử hống”. Thằng lạc mất tiếng ve kêu ca “Ve gì kêu thấy sợ? Sao mà ăn ngủ học hành được hả trời? Ở đây hai ngày chắc con chết quá!”. Nhưng nó quên rằng mình đã hơn chục năm sống chung với tạp nhạp âm thanh của phố thị mà vẫn cao lớn khỏe mạnh. Tôi thương nó quá! Cái thằng lạc mất tiếng ve.

Đ.P.T.T (Tây Ninh)

Read more…

  Cả một buổi chiều trời oi nồng đến ngột ngạt, không một gợn mây, không một ngọn gió. Cây bạch đàn trước ngõ rũ lá, như muốn xếp lại thật gọn để tránh cái nắng gay gắt, tránh hơi nóng hanh khô. Vậy mà chỉ vài tiếng sấm đì đoàng xa xa từ đâu vọng lại, mây đen lũ lượt kéo về, gió từ đâu ùa đến, gió nhiều mà chẳng mát tí nào, gió hầm hập nóng, cuốn phăng bao bụi bẩn, lá khô, thổi tung mù mịt cả một khoảng trời. Chưa đầy nửa tiếng sau, mưa bắt đầu lộp độp trên mái tôn, trên từng ngọn lá. Cây hớn hở đón từng giọt nước mát lành dễ chừng đợi chờ hơn năm tháng của mùa khô miền Nam. Càng lúc mưa càng nặng hạt, gió càng dữ dội hơn, giật phăng từng chiếc lá non tơ đang say sưa uống nước,cả những cành non gió cũng không tha, quật gãy rồi hất lên thật cao như đang chơi trò tung hứng.Thỉnh thoảng, vài tia chớp ngoằn ngoèo rạch ngang bầu trời, rồi thình lình nổ tung một tiếng đùng... ung… ung… thật kinh khủng. Trong nhà đã được cúp cầu dao điện, rút hết ăng ten ti vi, phích cắm điện thoại và mạng internet nhưng mọi người vẫn hồi hộp sợ hư các đồ điện. Gió vẫn không dịu bớt chút nào, thổi xiên từng đợt mưa, đưa nước vào tận nhà qua từng khe hở cửa thông gió.Tới lúc này không khí thật sự mát mẻ, mưa đã đều và nặng hạt, nước trút ào ào qua máng xối trước hiên, những chiếc bong bóng tròn lượn lờ trôi trước sân, chỉ một giây thôi rồi nổ tung trắng xóa, những cây hoa Violet gần như nằm rạp, không chịu nổi sức nặng của lượng nước đổ xuống kèm gió mạnh xua đổ tứ tung. Nhưng mưa đầu mùa không lâu, ngớt dần rồi tạnh hẳn. Trời quang, trong xanh đến vời vợi. Gió đưa nhẹ nhàng, hơi nước mát ngọt đến mê người. Hàng cây ven đường như vừa được tắm gội, trút bỏ bộ đồ cáu bẩn, đầy bụi đỏ của đất đỏ Miền Đông, một màu xanh tươi mơn mởn hé lộ sau mấy tháng trời vắng mưa.

Đêm mưa đầu tiên sau bao ngày chờ đợi, tiếng côn trùng thi nhau hòa tấu, tiếng ếch, nhái, ễnh ương đua nhau gọi bạn suốt đêm. Còn ve sầu thì thoát xác thật nhanh để hôm sau hòa vào dàn đồng ca báo hiệu mùa hè sắp đến. Một mùa mưa nữa lại đến với muôn loài.

 N.D (Bình Phước) 

Read more…