Vào lúc 9 giờ sáng ngày mai, 05.08.2015, tại 81 Trần Quốc Thảo, quận 3, TP. HCM, nhà thơ Triệu Từ Truyền có buổi giao lưu và ra mắt tập thơ "Hạt sứ giả tâm linh" (NXB Hội Nhà văn, 2015) cùng với các bạn yêu Thơ. Nhân dịp này, Hương Quê Nhà xin giới thiệu chùm thơ 3 bài trong tập thơ nói trên.

Sân cỏ

Người cầu thủ buồn một mình trên sân cỏ

thấy con dế lạc loài gáy vang

con bướm bỏ quên cái kén

cỏ bao la mà không phải cỏ

trăm năm qua nhờ cỏ trái banh lăn

lăn khắp năm châu

chân trời mới và đại lục cũ

lăn trong tâm hồn ra ngoài sân cỏ

người cầu thủ lo âu vì có giá

lường gạt thiên nhiên

tìm đâu trận cầu hồn nhiên

Tiếng sáo

Tiếng sáo vòng quanh thơ

ngược về núi Ngự sớm sương mờ

ngân nga lời vĩnh biệt

bước chân buồn da diết

rời bến sông Hương đi mải miết

về Nam trong loạn ly

ngâm bài thơ tình si

đám mây trừu tượng ướt xuống mi

quê hương là tiếng Việt

âu yếm cùng cây viết

giữ nhịp thở cho sinh mệnh thơ

quên chiến tuyến vu vơ

tiếng sáo Tao Đàn Sài Gòn

lao qua gập ghềnh thác vực núi non

về Ngự Bình thông biếc…

Hành tinh là trái tim

Ai mưu toan thổi phồng hành tinh

lững lơ quả bóng khổng lồ

cuối cùng làm nổ nát tan

giữa tro than bom đạn

sinh vật lụi tàn

ai hiến lành nâng niu hành tinh xanh

ngỡ mình ấp ủ trái cây

trong lồng ngực

trái chín hồng tươm mật

là mỗi trái tim

phập phồng với tình yêu

T.T.T (TP. HCM)

Read more…

Nhà thơ Triệu Từ Truyền

Tính nhân bản luôn được đề cao trong cộng đồng người từ nguyên thủy đến ngày nay. Tuy nhiên, thời đại nào cũng ngỡ rằng do thánh nhân, giáo chủ (được mặc khải của thượng đế) nêu ra những tiêu chí của nhân bản, và giáo huấn động vật người để trở thành loài người văn minh. Do vậy, tính nhân bản càng ngày càng xa rời nguôn gốc đích thực, mà bị vo tròn bóp méo từng lúc từng nơi theo ý muốn của nhóm lợi ích nào đó đang chi phối cộng đồng. Họ giải thích tính nhân bản rất tùy tiện, thậm chí đổi trắng thay đen bằng lý luận duy lý, gieo rắc tang thương cho cộng động người, bạo lực tràn lan vì nhân danh những tiêu chí “đạo lý” nào đó.

Tính nhân bản bắt nguồn từ tương tác tự nhiên và hoàn thiện dần trong tương tác nhân sinh.

Tính nhân bản hàng đầu là tình đồng loại, tình yêu có tính dục, tình yêu cùng huyết thống và tình yêu môi trường sống (thiên nhiên & sinh vật). Tất cả tình nêu trên đều có lực của tương tác mạnh, lực duy trì hạt nhân nguyên tử, cũng chính là tương tác bản năng, lực duy trì tồn tại cõi nhân sinh.(1)

Do vậy nếu chủ trương đàn áp, tiêu diệt một công đồng nào vì khác biệt tôn giáo, giai cấp, thành phần, tập quán và tư duy… sẽ dẫn tới hủy diệt các bên đối đầu, nghĩa là loài người tiêu vong. Tương tự bắn phá vào nhân nguyên tử để tạo ra vụ nổ bom hạt nhân, hậu quả thế nào nhân sinh đã nếm trải.

 Tính nhân bản số một phải chăng là tình yêu, là từ bi, là sức mạnh hàng đầu cho cõi nhân sinh hiện hữu?

Tính nhân bản còn là hiện thể của tương tác  yếu, tương tác tạo  ra bức xạ mặt trời, tạo ra ánh sáng sưởi ấm hành tinh (2), ấy là lòng bao dung, tính vị tha. Tính nhân bản bao dung, vị tha là đặc trưng của tương tác tâm thức, không chỉ bình phẩm, phán xét bằng lý trí, bằng tri thức mà còn nhìn sự việc bằng trái tim, bằng tâm thức. Bao dung vì biết rằng mình chưa biết đầy đủ, chưa biết hết vì hệ quả nào cũng từ vô số hạt hạ nguyên tử hình thành, không chỉ xuất phát từ vũ trụ có trái đất này, mà còn bắt nguồn từ những vũ trụ song song, không chỉ từ vật chất mà kể cả phản vật chất nữa.  Tương tác tâm thức tự ẩn chứa bao dung vì tầm nhìn xuyên vũ trụ, tầm nhìn ít ra của hàng chục tỷ năm ánh sáng, tầm nhìn toàn thể không giới hạn như cái nhìn toàn diện. Chỉ có tính nhân bản bao dung mới thật sự tử tế, thật sự lương thiện.

 Tính nhân bản còn biểu hiện qua phát minh. Phát minh là thuộc tính của tương tác tri thức. Cộng đồng người tồn tại từ nguyên thủy đến ngày nay là nhờ trí óc không ngừng tiến bộ, từ thực tiễn rút ra khái niệm, từ khái niệm khái quát thành phạm trù, rồi quy luật, từ phân tích dẫn đến phán đoán, nâng lên chủ nghĩa duy lý. Mặc dù chủ nghĩa duy lý gặp nhiều hạn chế trong vấn đề nhân sinh và lịch sử xã hội, vẫn đóng góp lớn trong nền văn minh cơ khí, phát triển tiện nghi vật chất và khoa học thực nghiệm.(3)

Nếu tương tác hấp dẫn (trọng trường) giữ vững cho thiên hà, hệ thái dương trường tồn, thì tương tác tri thức mà đặc trưng là phát minh, từ công cụ thô sơ đến máy móc hiện đai, giúp loài người làm chủ trái đất như ngày nay. Vậy phát minh là tính nhân bản có tầm quan trọng suốt chiều dài lịch sử.

Bao giờ sức mạnh của tương tác cũng đều theo xu hướng tích cực, tuy nhiên nếu lỡ bước một đoạn đường sẽ sai lầm có tính hủy hoại. Tương tác bản năng tình ái rất tuyệt vời, nếu yêu với tính sở hữu cực đoan sẽ dẫn đến ghen tuông thù hận, và hậu quả có thể giết người. Mặc dù có tương tác bao dung kề cận, đôi khi cũng không kiềm chế được sân si, kể cả tính giáo dục trong tương tác tri thức cũng bất lực trước kẻ mù quáng. Vì vậy cần có tương tác quyền lực đủ sức khống chế những tương tác sai đường kia, giữ các tương tác cân bằng thể hiện trong cộng đồng là tính nhân bản công bằng.(4)

Công bằng cũng là một đặc tính của chủ nghĩa nhân bản.

Tính nhân bản là còn phải thúc đẩy cộng đồng và cá thể luôn tiến bộ. Tiến bộ là hiện thể của tương tác phát triển. (5) Tuy nhiên phát triển có tính tiến bộ không phải là bành trướng. Một cây con lớn dần nhờ lá quang hợp và rễ hút dưỡng chất trong đất là phát triển tiến bộ, một con rắn nuốt một con rắn khác là bành trướng. Một bộ óc mở rộng kiến thức bằng nghiên cứu, học tập và tu luyện mới tiến bộ thật sự, trái lại bộ óc chỉ sao chép, ăn cấp phát minh, sáng chế là bành trướng.

Tiến bộ là tính nhân bản thứ năm xuất phát từ tương tác tự nhiên và tương tác nhân sinh.

Bài viết ngắn trên đây chỉ mang tính đề cương của Tương Tác Luận, còn cần phải phân tích và chứng minh trong nhiều lãnh vực nữa. Tuy vậy, đây là tri thức căn bản và tâm thức sơ khởi của Tương Tác Luận.

Trên hành tinh xanh cũng đang diễn ra hai quá trình phát triển: tiến bộ & bành trướng. Nhiều quốc gia tự nguyện hình thành cộng đồng, có hiến chương chung, tầm nhìn và hành động chung là phát triển tiến bộ. Còn quốc gia nào muốn phát triển bằng bạo lực, bằng vũ khí là bành trướng, bành trướng là hành động chủ quan ngược lại với tương tác nhân sinh nghĩa là chống lại sức mạnh của tương tác tự nhiên, mà vật lý hiện đại đã chứng minh qua khoa học thực nghiệm, không còn là những lời mặc khải, tiên tri từ hàng ngàn năm qua nữa.

Tóm lại, Tương Tác Luận có năm tính nhân bản: Tình yêu- Bao dung- Phát minh- Công bằng- Tiến bộ bắt nguồn từ năm tương tác tự nhiên của thế giới hạ nguyên tử: Mạnh- Yếu- Hấp dẫn- Điện từ- Trương nở (hạt boson Higgs). Tương tác luận là triết học có luận cứ khoa học không phải siêu hình học.

Cốc Đạ B’Lao, Tết Ất Mùi-2015
 Triệu Từ Truyền.

Chú thích: (1) Nếu trong vật chất, tương tác mạnh (a) diễn ra trong nhân nguyên tử, do những hạt sứ giả gluon  trói chặt nhân nguyên tử (1), tương ứng diễn ra trong nhân sinh là tương tác bản năng. Chính bản năng sinh tồn làm con người hiện hữu, bản năng là nhân tố chính của tập quán, truyền thống, bản sắc văn hóa  của mỗi cộng đồng người.

(2) Tương ứng với tương tác yếu (b) là tương tác tâm thức, do năng lượng tâm linh vượt qua nhiều vũ trụ khác nhau nên thoạt nhìn không được mạnh như tương tác bản năng. Song chúng quyết định tài năng, bản lĩnh, thành tựu của con người tương tự như hạt sứ giả W và Z có vai trò quan trọng trong cấu tạo vũ trụ.

(3) Tương tác tri thức làm xã hội loài người đứng vững và phát triển khoa học, cũng như tương tác hấp dẫn giữ vật thể trên trái đất không bay vào khoảng không vô định, rộng hơn giữ cho hệ mặt trời bền vững, giữ cho các thiên hà tồn tại trong vũ trụ đang giãn nở.

(4) Trong tự nhiên đối ứng với tương tác quyền lực là tương tác điện từ (3). Từ nhỏ đến già, con người ai củng cảm nhận được quyền lực như thấy biết dòng điện, điện soi sáng và còn biết bao việc hữu ích cho con người. Nhà vật lý, còn biết rõ Tương tác điện từ cùng với những tương tác trong mô hình chuẩn, là những nhân tố cốt tử tạo ra môi trường thiên nhiên, nghĩa là tạo ra sự sống kỳ diệu.

Từ thượng cổ đến hiện đại, loài người có tương tác quyền lực mới mở rộng cộng đồng, mới tạo thành sức mạnh chống đỡ thiên tai, địch họa và những thế lực rinh rập hủy hoại nhân sinh.

(5) Tương tác quy mô trong nhân sinh là phản ánh tương tác trương nở với hạt Higgs trong tự nhiên (thiên nhiên). Những  nhà vật lý đã nhận thấy có hạt hạ nguyên tử tương tác với hạt Higgs trương nở gấp 40 lần. Còn hạt ánh sáng (photon) khi tương tác với Higgs từ chỗ không  khối lượng trở thành có khối lượng,  trong hiện tượng siêu dẫn. Vì có khối lượng nên photon chỉ có thể di chuyển trong một khoảng cách ngắn nhất định, khác với tính chất của sóng. Ví dụ trong tương tác tri thức, nếu số ít nhận thức đúng không làm cộng đồng hành động đúng được, ít ra phải hơn 50% số người của cộng đồng.

(Những chú thích trên trích từ bài: “Từ tương tác tự nhiên đến Tương Tác nhân sinh” của Triệu Từ Truyền)

Read more…

Nhà thơ Triệu Từ Từ Truyền

Thể cách

hết  thời đại trói buộc

thuở chim nhốt trong lồng

em hát hết âm lảnh lót

quyến rũ tận cùng mênh mông

 người con gái lấy chồng

 gặp đối tác  đàn ông

mắc gì tôn thờ như trước

bình đẳng bàn thảo hợp đồng

 đất  rùng mình đau đớn

biển lặng cũng lên cơn

sóng thần lũ quét hung tợn

gió quậy điên thoả cơn buồn

 anh từng yêu tổ quốc

đau đớn vì khảo tra

chết ngất nhiều lần ngộp nước

điện giật không khai ra

bây giờ anh yêu em

đành chịu bao hình phạt

thú tính không muốn ấm êm

xói mòn từng giờ hạnh phúc!

tình yêu là thử thách

yêu nước hay yêu người

đớn đau hình thành  thể cách

bi kịch trong vạn nụ cười!

Hoa Tâm Thức

con đường chúng mình dài ra phía trước

không thánh thần tiên nữ đưa đi

quỷ ma có thể trá hình làm giao liên?!

trăng mười bốn soi mờ qua mây đục

ngọn đồi hoang vu sao đi một mình?

cánh rừng thâm u  mất dấu tương lai

em bỏ qua bạn đường

anh người bạn đường duy nhất trên bước đời

nhìn người yêu độc hành

lòng quặn thắt

dù hành giả cũng khóc thành tiếng

dù bồ tát cũng nghẹt thở dõi theo

cánh hoa bay trong gió

 hoa trinh nguyên không bao giờ tàn rữa

kết tinh tâm thức  tự tai

người ơi!

em là hoa nên sống như hoa

em là hương nên giữ nguyên hương

sao lại trộn lẫn hoài trong bùn đất gió sương

sao cứ tự  lưu đày giữa trần ai?

 lá xanh luôn cứng hơn cánh hoa

anh là lá là đài hoa dại

đừng quên anh trên bước hành hương

đừng quên anh dù bay theo gió

động đất sóng thân huỷ hoại

có thể vỡ tan hành tinh

riêng chúng mình như một cặp hạt hạ nguyên tử 

khởi nguồn tái sinh hành tinh xanh

 luôn nắm tay anh

mãi yêu nhau

cho vũ trụ nguyên lành!

con đường chúng mình về vô tận

chỉ anh và em  dắt dìu nhau.

T.T.T (TP. HCM)

Read more…

Má qua Sa Đéc sinh con đầu lòng

chôn nhau cắt rốn vào phù sa ven sông

muốn con mình lớn lên cùng cây trái ngọt

êm đềm trong vườn  bông cúc bông hồng

quê hương đứng lên chìm trong  chiến chinh

cá phơi bụng đầy kênh ruộng đồng xao xác

tiếng chuông từ bi giành lại thanh bình

hưởng săc  miệt vườn nuôi người bất khuất

thăm quê chồng em đi về Sa Đéc

hỏi anh luôn  đấu tranh  sao  vẫn đa tình?

vì sông dài cá Hô bơi không biết mệt

hồi nào chàng trai nọ  yêu cô gái trời Tây?

Sa Đéc cành bông đẹp nhứt miệt vườn

cứu rỗi tâm hồn qua những bước đau thương

nhớ má thương em anh lại về Sa Đéc

thành phố phù sa tinh khiết của Đông Dương!

Cuối mùa mưa 2014

T.T.T

Read more…

con chim khách vỗ cánh bay luôn

chiều xuống chậm bằng hoàng hôn xám

nắng ráo đi qua mưa dầm bước vội

chợt chớm nụ bên hiên giữa tàn úa bông vườn

cành từ lâu chỉ còn lá mới

nhìn biếc xanh em tận hưởng góc nhỏ tươi non

không tiếc nuối dù chút hờn duyên phận

cần chi bông nở rợp trời!

cây cỏ bên nhà không chỉ sống tự nhiên

chúng luôn thấm đẩm tình người nồng thắm

nụ hoa biếc sẻ chia lòng xao xuyến

hạnh phúc trong em sưởi ấm nụ hoa buồn

người đã tới dù không còn chim khách

bây giờ mỗi đốm hồng gậm nhấm trên nền xanh

tia lửa nào phát sáng từ anh

thắp một chân trời hoa trổ.

Gia Định Thành, 30-7-2014 
T.T.T

Read more…

(Đọc tập thơ Vợ Tôi của Trần Bảo Định)

“Thuở trời đất nổi cơn gió bụi

Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên

Xanh kia thăm thẳm tầng trên

Vì ai gây dựng cho nên nỗi này” - Đoàn Thị Điểm.

Phải chăng đa số người Việt Nam nhiều thế hệ đều thuộc lòng Chinh Phụ Ngâm (bản diễn Nôm của Đoàn Thị Điểm), vì đây là nỗi niềm ray rứt khôn nguôi của người phụ nữ sống trong chiến tranh, với những màn bi kịch triền miên nối tiếp nhau không biết bao giờ kết thúc. Không phải chỉ suốt 10 thế kỷ vừa qua, mà đang rình rập ngay những năm mở màn cho thiên thiên kỷ thứ 3, chiến tranh là thuộc tính của loài người rồi sao?!:

 “Những người vợ lính từ hai phía

Đã nghĩ gì nhau cuộc đối đầu

Cùng đợi chờ chồng nơi chiến địa

Hỏi rằng chém giết bởi vì đâu?

……

Những người vợ lính từ hai phía

Rồi cũng như nhau sẽ góa chồng

Giọt nước mắt nào là chính nghĩa?”

……..

 (Người vợ lính- trang 23)

Không, dù thế nào không bao giờ chiến tranh là thuộc tính của nhân loại, nó là tàn dư của bản năng động vật, là vũ khí của những tập đoàn tự cho mình sở hữu chân lý. Hoặc làm vỏ bọc cho tham vọng thống trị, sống trên lưng đồng loại, mà người phụ nữ cảm nghiệm sâu sắc: “Hỏi rằng chém giết bởi vì đâu?”

 Ngay cả hạnh phúc bình dị cũng không thể hiện hữu trong chinh chiến:

“Nửa năm bặt tín vô âm

Tiếng mưa rơi ngỡ bước chân chồng về

Nỗi buồn xa vắng tái tê

Nỗi thương nhớ đợi trong mê sảng chờ!”

(Thương người vợ trẻ- trang 15)

Và:

“Vợ tôi đẻ rớt tại nhà

Chôn nhau cắt rốn, tội bà ngoại lo

Xóm giềng góp sức giúp cho

Thương em vượt cạn con so một mình”

 (Vợ sinh con đầu lòng- trang 16)

 Tập thơ Vợ tôi của Trần Bảo Định, theo tôi rất độc đáo trong dòng thơ đương đại kể từ sau phong trào Thơ Mới gữa thế kỷ 20, vì:

- Không ủy mị, khuếch đại lãng mạn khi nói về tình yêu đôi lứa.

- Ngược lại cũng không lên gân chỉ đề cao trách nhiệm công dân của phụ nữ: cầm gươm, cầm súng như nam giới.

- Phản ánh tâm trạng của đa số phụ nữ thương chồng, yêu nước, song trước hết vẫn làm tròn bản năng gốc làm vợ, làm mẹ.

Sai lầm lớn nhất của mọi thời đại là luôn nhấn mạnh một thứ tương tác nào đó, mà lẽ ra phải vận hành một lúc tất cả các tương tác như chúng vốn có trong thiên nhiên, trong xã hội loài người.

Chiến tranh là một thuộc tính của tương tác quyền lực, nó không thể bóp chết tương tác bản năng như lưu truyền nòi giống; như sinh và chăm sóc con, kể cả cảm xúc của yêu thương những mối tình…

“Đạn bay đêm đỏ rực trời

Hỏa châu như muốn ngỏ lời thay trăng

Lòng anh thao thiết băn khoăn

Rằng em có để ý chăng chuyện mình?

………

Chiến tranh vui ít, lo nhiều

Biết còn sống sót mà chiều chuộng nhau?

…….”

(Em nhận lời cầu hôn- trang 8)

 Đôi khi nhà thơ cũng thấu cảm luận đề triết học tương tác:

“Khi mình tương tác vào nhau

Sự va chạm nẩy mầm đau phận người

Em về làm vợ cho tôi

Là vun đắp nghĩa, là bồi lắng yêu

……

Chiến tranh tương tác hòa bình

Hạt chồng vợ sẽ tượng hình hài nhi

Trong sum họp có chia ly

Nỗi sầu thương khóc có khi nụ cười.”

 (Tương tác- trang 86)

Nỗi niềm chinh phụ vừa ngậm ngùi trước những đồng đội của chồng mình trong chiến đấu: “Dù thiên hạ còn nhớ hay quên/ bạn mãi hùng anh sống chẳng hèn” (Viếng mộ bạn- trang71), đồng thời trân quý bạn đồng môn ở Văn khoa Đà Lạt, không chút phân biệt vì chiến tuyến: “Trân quý tình xưa nghĩa cũ chồng/ những người bạn học thuở long đong/ đạn bom xé toạc bao thân phận/… nắm tay bằng hữu quên thù hận/ nào được gì đâu bới móc nhau” (Bạn đồng môn của chồng- trang 83). Đặc biệt hơn, chinh phụ còn làm chỗ dựa cho chồng giữ tròn đạo lý:

“Khuyên chồng sống trọn nghĩa cùng dân

Quyền lực đôi khi tạo loạn thần

Vận nước thời suy do quỷ lộng

Lòng người tứ tán bởi quan tham!

 Thói thường ăn bẩn miệng tanh hôi

Quả báo nhãn tiền sẽ đến thôi

Mình bảo rằng em thà chịu cực

Để anh giữ phẩm chất làm người” (Hoa Tình Yêu- trang 95)

 Phẩm chất của người chinh phụ Việt Nam là như vậy! Trần Bảo Định đã phản ánh khá đầy đủ những mặt tương tác khác nhau của phụ nữ trong thế giới nhân sinh, thông qua vai trò người vợ.

Tuy nhiên, sẽ có độc giả cho rằng thơ Trần Bảo Định chưa đổi mới và diễn đạt bình dân, theo tôi nói chung chung như vậy e không thỏa đáng, bởi vì quốc gia nào trên hành tinh cũng tồn tại hai dòng nghệ thuật, hai dòng văn học: văn học bình dân và văn học bác học. Ngay ở Hoa Kỳ nhạc đồng quê được ưa chuộng không kém gì nhạc hiện đại. Với tôi, thơ là dòng năng lượng của tâm linh, nên chân thật là thẩm mỹ hàng đầu, bởi vì hiện nay Việt Nam đang có đủ loại thơ, song tìm thấy thơ xuất phát từ rung cảm, xúc động thật quá hiếm hoi, phần lớn nhân danh đổi mới để viết tùy tiện: làm dáng cộng với rỗng tuếch! Tôi ủng hộ làm mới thơ để hay hơn, làm mới không đồng nghĩa với làm khác một cách cẩu thả.

“Hầm hố giao thông hào tránh pháo

Người đi ngày ấy mấy ai về

Địa hình rải rác bùn hòa máu

Thấm xuống đồng chua nước mặn quê

 Này người quyền thế giàu sang hỡi

Quá khứ còn tươi rói máu dân

Nếu nhốt tương lai vào ngục tối

Ngày mai sẽ mất chốn dung thân” (Chiều Thuận Mỹ- trang 79)

Độc giả vui lòng đọc trọn bài thơ “Chiều Thuận Mỹ” (trang 78 và 79), sẽ thấy Trần Bảo Định làm chinh phụ ngâm đương đại ra sao!

Và còn thấy chiến tranh là sự cố phi lý tạm thời của con người.

 Cốc Đạ B’lao, tháng 6/2014

 Triệu Từ Truyền

Read more…

(thương nhớ Trương Quốc Khánh)

miền đông dữ dội mưa rừng

chiều phố thị bước ngập ngừng tiễn chân

bạn đi với gió lên ngàn

vội về theo nắng rực vàng phía tây

hướng dương bừng nở sớm mai

núi hoa cương đụng tầng mây chọc trời

cánh bồ câu xoá máu rơi

bài ca tự nguyện một lời uyên nguyên

mình không khắc dấu mạn thuyền

bây giờ tìm kiếm lời nguyền thanh xuân

bạn ơi uống cạn một lần

nằm yên đi, bạn chẳng cần ngồi đâu

lặng im đôi cánh bồ câu

không bay, không nhấc cánh cao khỏi mình

bên kia sông, có bến tình

bạn sang đò để thấy bồng bềnh trôi.

tháng 6/1999

T.T.T (TP. HCM)

Read more…